DOI — бұл жай ғана нөмір емес, халықаралық ғылыми стандарт
DOI (Digital Object Identifier) — ғылыми жарияланымға берілетін бірегей цифрлық идентификатор. Ол мақаланы интернетте нақты анықтауға, табуға және халықаралық ғылыми жүйелерде дұрыс есепке алуға мүмкіндік береді.
Мысалы:
10.1234/journal.2026.001
Қарапайым URL-сілтемеден айырмашылығы, DOI уақыт өте келе жойылмайды, журнал сайты өзгерсе де, DOI әрдайым мақалаға апарады.
DOI кімдер үшін қолданылады?
DOI бүкіл әлемде ғылыми инфрақұрылымның негізгі элементі болып саналады және келесі ұйымдармен қолданылады:
- ғылыми журналдар
- университеттер мен ғылыми-зерттеу институттары
- халықаралық дерекқорлар (Scopus, Web of Science, DOAJ)
- дәйексөз жүйелері (Google Scholar)
- ғылыми баспалар мен грант беруші ұйымдар
DOI тіркеуі халықаралық тіркеу агенттіктері арқылы жүзеге асырылады, олардың ішіндегі ең ірісі — Crossref
DOI ғылыми мақала үшін не береді?
1. Халықаралық танылу
DOI мақаланы әлемдік ғылыми кеңістікте ресми түрде танылатын етеді.
2. Дұрыс дәйексөз келтіру
APA, Chicago, Vancouver сияқты барлық заманауи дәйексөз стандарттары DOI-ды негізгі элемент ретінде қолданады.
3. Ғылыми базаларға индексация
DOI келесі жүйелер үшін маңызды немесе міндетті:
- DOAJ
- Scopus
- Web of Science
- Google Scholar
4. Сілтеменің тұрақтылығы
Журнал сайты өзгерсе де, DOI әрдайым мақаланың өзекті нұсқасына апарады.
DOI ғылыми журнал үшін неге қажет?
Журнал үшін DOI — техникалық талап емес, сенім мен сапа көрсеткіші.
DOI бар журнал:
- халықаралық стандарттарға сай
- баспа этикасын сақтайды
- метадеректерді дұрыс басқарады
- халықаралық индексацияға дайын
DOI жоқ журналдар жиі:
- DOAJ-дан бас тарту алады
- министрлік сараптамасында ескерту алады
- цитатталуы төмен болады
DOI нені қамтиды?
DOI — тек нөмір емес. Ол келесі метадеректермен байланысты:
- мақала атауы
- авторлар және ORCID
- аффилиациялар
- аннотация
- түйінді сөздер
- журналдың ISSN нөмірі
- толық мәтінге сілтеме
Метадеректердегі қателер индексация мен дәйексөзге тікелей әсер етеді.
DOI-ды кім тіркей алады?
DOI тіркеу:
- Crossref арқылы тікелей
- немесе Crossref-тің ресми демеушілері арқылы жүргізіледі
Көптеген журналдар үшін демеуші арқылы тіркеу:
- қателер қаупін азайтады
- құжат айналымын жеңілдетеді
- халықаралық талаптарға сәйкестікті қамтамасыз етеді
Қорытынды
DOI — заманауи ғылыми жарияланымның негізі.
DOI-сыз мақала көрінбейді, ал журнал — сенімсіз көрінеді.
